CẨM NANG KHỦNG HOẢNG TUỔI LÊN 3 – SAKURA MONTESSORI

Trẻ nhỏ luôn không ngừng phát triển về cả thể chất lẫn tinh thần qua mỗi ngày, nhất là khi trẻ trong giai đoạn từ 0 – 6 tuổi. Con luôn phải trải qua những thay đổi mạnh mẽ và đôi khi con gặp nhiều khó khăn không thể tiếp nhận những thay đổi đó. Đặc biệt, con rất dễ gặp phải khủng hoảng về tâm lý ở độ tuổi lên 3.

Trong bài viết này, Sakura Montessori sẽ giúp mẹ tìm hiểu về khủng hoảng tuổi lên 3 bao gồm những nội dung:

• Khủng hoảng tuổi lên 3 là gì?
• Nguyên nhân khiến trẻ lên 3 bị khủng hoảng
• Những biểu hiện trẻ khủng hoảng
• Chu kỳ của khủng hoảng lên 3
• 10 Phương pháp giúp ba mẹ cùng con vượt qua khủng hoảng.

Theo thầy Bảo Trọng – chuyên gia Montessori Quốc tế, Chủ tịch Hội đồng Nghiên cứu Khoa học và Sư phạm của Hệ thống Trường Mầm non Sakura Montessori, Khủng hoảng tuổi lên 3 là khi trẻ bắt đầu nói “không” với mọi đề nghị của người lớn, bướng bỉnh, ngang ngạnh, ngoan cố, đòi hỏi được thừa nhận như một người lớn, muốn khẳng định cái “tôi” của bản thân…

Khủng hoảng tuổi lên 3 là một hiện tượng tự nhiên trong quá trình phát triển tâm trí của trẻ nhỏ, với cường độ và mức độ khác nhau, kéo theo những cách cư xử có phần tiêu cực. Người lớn sẽ thấy những sự thay đổi trong tâm lý của trẻ khi lên 3 tuổi.

Vì sao trẻ khủng hoảng tuổi lên 3?

Nhiều cha mẹ khi gặp tình huống trẻ ngoan cố, tiêu cực, nổi loạn… có cảm giác bất lực và vô cùng lo lắng. Tuy nhiên, chúng ta cần chủ động hiểu rõ nguyên nhân dẫn tới khủng hoảng tuổi lên 3 ở trẻ. Từ đó phụ huynh sẽ chủ động trong việc hỗ trợ con vượt qua giai đoạn này.

Cùng lắng nghe cô Sa giải đáp các câu hỏi thường gặp về các thời kì nhạy cảm của trẻ cũng như giai đoạn khủng hoảng tuổi lên 3 nhé!

1. Sự thay đổi tâm lý ở trẻ

Bước vào giai đoạn 3 tuổi, trẻ có nhiều sự thay đổi về thể chất, tâm lý và trí tuệ. Sở dĩ có sự thay đổi tâm lý của trẻ 3 tuổi này là do thế giới quan của trẻ ở độ tuổi này phát triển mạnh, hệ vận động dần hoàn thiện chức năng, thôi thúc trẻ khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh. 

Tuy nhiên, trẻ lại chưa nhận thức đầy đủ về hậu quả nên muốn làm theo ý mình, bất chấp đúng – sai, tốt – xấu. Đôi khi, do cách diễn đạt không bắt kịp được suy nghĩ của trẻ cũng khiến trẻ “khủng hoảng” với chính mình. Từ đó, trẻ cảm thấy khó chịu, hay cáu gắt với bản thân, dễ khóc, dễ bỏ cuộc… Vì vậy đây chính là sự tất yếu của quá trình phát triển, cha mẹ không nên quá lo lắng. 

2. Trẻ muốn thể hiện bản thân và khẳng định cái tôi

Đến 1 lứa tuổi nhất định trẻ bắt đầu có nhận thức về bản thân và thế giới xung quanh. Vì vậy nhiều trẻ có suy nghĩ riêng, có mong ước có nhu cầu, từ đó rèn luyện tính tự lập và phát triển tư duy, nhận thức.

Tuy nhiên do việc chưa có khả năng phân biệt đúng sai, hạn chế về khả năng diễn đạt ý muốn khiến trẻ có những phản ứng mạnh mẽ và hành vi chống đối. Trong giai đoạn này, để khẳng định mình đã lớn, trẻ tìm các đối phó với nguyên tắc và luật lệ của người lớn, thậm chí cố tình làm ngược lại.

Việc trẻ khẳng định bản thân là 1 tất yếu trong bước phát triển của con, cha mẹ không nên lo lắng hay phản đối vấn đề đó. Nếu những hành vi này vượt quá cho phép, chúng ta cần kịp thời định hướng, uốn nắn và sửa chữa. Tuy nhiên cần chọn cách phù hợp, tránh để trẻ cảm thấy không được tôn trọng và trở nên tổn thương. 

3. Trẻ muốn lôi kéo sự chú ý từ người lớn

Trên thực tế nhiều bậc phụ huynh quá bận rộn, ít quan tâm, ít gần gũi có thể khiến trẻ hụt hẫng. Trong thời kỳ khủng hoảng lên 3, trẻ thường có biểu hiện thái quá như chống đối, cãi lại, khó chịu, bứt rứt… nhằm thu hút sự chú ý của cha mẹ. 

Ngay cả trong trường hợp cha mẹ luôn trong tâm trạng căng thẳng, lo âu cũng làm ảnh hướng khiến trẻ cảm giác bất an. Khi trẻ mất đi cảm giác gắn bó, an toàn khi ở bên cha mẹ trẻ có những thể hiện thái quá, đơn giản là trẻ chỉ muốn cha mẹ quan tâm.

4. Cha mẹ áp đặt, la mắng hoặc quá chiều chuộng trẻ

Khi con khóc lóc, không nghe lời hoặc hỏi quá nhiều khiến cha mẹ dễ nổi cáu, bực tức và có thể quát mắng, thậm chí đánh con. Đây là những hành động đẩy con rơi vào trạng thái sợ hãi, hoảng loạn, lâu dần sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý và gây ra khủng hoảng.

Có nhiều gia đình, ngay khi con mới 3 tuổi đã đặt nhiều kỳ vọng lên con, mong muốn rằng con phải làm được cái này, phải học được cái kia. Mặc dù việc kỳ vọng con giỏi giang là không thể tránh khỏi nhưng cha mẹ cần nhớ rằng mỗi đứa trẻ là một cá thể hoàn toàn riêng biệt và có những điểm mạnh riêng. Bé 3 tuổi cần được nuôi dưỡng tâm hồn và tình cảm nhiều hơn là việc học hành, sách vở. Do vậy, đừng khiến con bị khủng hoảng bởi những kỳ vọng, áp đặt mà ba mẹ mong muốn.

5. Gia đình quá chiều chuộng trẻ

Khủng hoảng cũng có thể xuất phát từ việc người lớn chiều chuộng trẻ quá mức. Nguyên nhân là do khi trẻ được nuông chiều, muốn gì được đó đã trở thành một thói quen nên khi không đạt được ý muốn trẻ sẽ ăn vạ và cho rằng mọi người không yêu thương mình. Sau nhiều lần không được đáp ứng như vậy, con sẽ sinh ra cảm xúc tiêu cực và dẫn đến khủng hoảng.

Vì vậy, ngay từ khi con còn nhỏ, ba mẹ chỉ nên chiều chuộng ở mức cho phép, cần có kỷ luật song hành để con nghe lời hơn và không ăn vạ vô cớ.

6. Sức khỏe gây ra khủng hoảng cho trẻ

Nhiều bé khi cảm sốt, đau đầu, mệt mỏi, viêm họng… nhưng không biết cách diễn đạt cho người lớn hiểu trẻ sẽ có những dấu hiệu bướng bỉnh. Đột nhiên trẻ trở nên cáu bẳn, ngang ngược, vòi vĩnh… cha mẹ nên kiểm tra trẻ có gặp các vấn đề về sức khỏe hay không. 

Nếu trẻ có bất thường về sức khỏe cha mẹ cần áp dụng biện pháp chữa trị phù hợp. Những lúc như vậy cha mẹ không nên vì thương con mà chiều theo tất cả những đòi hỏi vô lý, sẽ tạo ra những thói quen xấu cho trẻ.